ރިޔާސީ އިންތިޚާބު 2018 (8): ދިވެހި ފަސްގަނޑުގައި ޢަލްމާނީ ފިކުރު!

ރިޔާސީ އިންތިޚާބު 2018 (8): ދިވެހި ފަސްގަނޑުގައި ޢަލްމާނީ ފިކުރު!

އަލްޙަމްދު لله ، ވައްޞަލާތު ވައްސަލާމު ޢަލާ ރަސޫލިލްކަރީމް، ވަޞަޙާބަތިހީ އަޖްމަޢީން، أما بعد؛

ކުރީ ޢަދަދުގައި ވަނީ، ޢަލްމާނީފިކުރު އުފެދިގެން އައިގޮތުގެ މައްޗަށް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ބަލައިލެވިފައެވެ. މިޢަދަދުގައި އަޅުގަނޑު ބަލައިލަން ބޭނުންވަނީ، ދިވެހިފަސްގަނޑުގައި އެކަމަށް ވަކާލާތުކުރާ މީހުން އެބަތިބިތޯއެވެ.

ޝައްކެއްނެތްގޮތުގައި، ކުރީ ޢަދަދުގައި ފާހަނގަކުރެވިފައިވާނެ ފަދައިން، މިލިޔުންތަކުގެ އެންމެ ބޮޑު ބޭނުމަކީވެސް، ދިވެހިފަސްގަނޑަށް މިފިކުރުގެ ނުރައްކާތެރިކަމާއި، ނާމާންކަން އޮތް މިންވަރު ރައްޔިތުންނަށް ހާމަކޮށްދިނުމެވެ. މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި އޮތް މާތްވި އިސްލާމްދީނަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމެވެ. އިސްލާމީ ޝަރީޢަތަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމެވެ. މުޖުތަމަޢުގައި، އިލްޙާދާއި، ދީނީ މިނިވަންކަމާއި، އަޚްލާޤީގޮތުން އެއްވެސް ހައްދެއްނެތްގޮތުގައި (އެލް،ޖީ،ބީ،ޓީ[1] ރައިޓްސް ފަދަ) މިނިވަންކަން ލިބެންއޮތް އެންމެ ބޮޑު ދޮރެވެ. މިދޮރު ހުޅުވުމަކީ، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތް އެކީއެކައްޗަށް އެއްފަރާތްކޮށްލެވުމެވެ. ދީނަކީ، އިންސާނާއާ އޭނާގެ ވެރިރައްބާ ދެމެދުގައި އޮންނަ އެއްޗަކަށް ހަމައެކަނިވެ، ދީނުގެ ހުރިހާ ދައުރުތައް އުވިގެންދިޔުމެވެ. މިސްކިތާއި ޖެހިގެން ބުދުފައްޅިއެއް، ބުދުފައްޅިއާ ޖެހިގެން ކަނީސާއެއް އެޅުމުގެ ފުރިހަމަ މިނިވަންކަން ލިބިގެންދިޔުމެވެ. ސައިހޮޓަލާ ޖެހިގެން ރާހޮޓަލެއް (ބަރ) ހުޅުވުމުގެ މިނިވަންކަން ލިބުމެވެ. މިހެންގޮސް ލިސްޓު ވަރަށް ދިގުކުރެވިދާނެއެވެ. އިސްލާމީ ޝަރީޢަތް ފުނޑުފުނޑުކޮށްލުންފަދަ ކަމެކެވެ.  

ދިވެހި ފަސްގަނޑުގައި ޢަލްމާނީ ފިކުރު:

      ރައީސް މުޙައްމަދު ނަޝީދު:

ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޢަލްމާނީފިކުރަށް، އެންމެ ބޮޑަށް ވަކާލާތުކުރާ މީހުންގެ ތެރޭގައި، އެންމެ ނުފޫޒުގަދަ މީހަކީ، ރައީސް ނަޝީދެވެ. ނުފޫޒުގަދައޭ މިދެންނެވީ، ސިޔާސީ މަޤްބޫލުކަން އެންމެ ބޮޑަށް ލިބިފައިވާ ބޭފުޅަކީ، އޭނާކަމަށްވާތީއެވެ. އަދި އެމަޤްބޫލުކަމަކީ ސިޔާސީ ވަކިޝަޚުޞަކަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ލިބިފައިވާ އެންމެ ބޮޑު މަޤްބޫލުކަމެކެވެ. ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ ތެރޭގައި އޭނައަށް "މަރުދޭ" ރައްޔިތުން ގިނައެވެ. ސިޔާސީ މިޙަޤީޤަތަށް ބަދަލެއް އައިސްފައެއްނުވެއެވެ.  

ރައީސް މުޙައްމަދު ނަޝީދަކީ ސެކިއުލާ ލިބަރަލް ޑިމޮކްރަސީއަކަށް ފާޅުގައި ވަކާލާތު ކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. އަދި މިހާރުވެސް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ބޭފުޅެކެވެ. ވެރިކަމަށް ހޮވިވަޑައިގަތުމުގެ ކުރިން ބޭރުގެ މީޑިއާކަށް ދެއްވި ބަސްދީގަތުމެއްގައި ލިބަރަލް ޑިމޮކްރަސީއަކަށް ގޮވާލަމުންދާކަމަށް ފާޅުގައި ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. އަދި އޭރުގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ މައުމޫނުގެ ސަރުކާރުން ޢަރަބިއްޔާ ސްކޫލާއި މަޢުހަދުފަދަ ދީނީ އިންސްޓިޓިއުޓް (ދީނީ ތަޢުލީމީ މުއައްސަސާތައް) ހިންގާތީ އެކަމަށް ފާޑުވިދާޅުވިއެވެ. އެއީ ލިބަރަލް ޑިމޮކްރަސީއެއްގައި އެކަން އޮންނަން ޖެހޭ ގޮތެއް ނޫންކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އެމްޑީޕީ ވެރިކަމެއްގައި އެކަން އެގޮތަށް ނޯންނާނެ ވާހަކަ ވިދާޅުވިއެވެ.

އާދެ، އެކަންވީވެސް އެހެންނެވެ. ވެރިކަމަށް ހޮވިވަޑައިގަތުމުން، އެކަމަށް ބުރަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރައްވަމުން ގެންދެވިއެވެ. އެގޮތުން، ޢަރަބިއްޔާ ސްކޫލާއި މަޢުހަދަށް ތަފާތު ދަތިކުރުންތައް ނަޝީދުގެ ސަރުކާރުން އެކިއެކި ނަންނަމުގައި ކުރިމަތިކުރުވަމުން ދިޔައެވެ. ދިވެހި އިސްލާމް ދެމާއްދާއަކީ އިޚްތިޔާރީ މާއްދާއަކަށް ހެދުމަށް ކުރެވުނުހާ ކަމެއް ކުރިއެވެ. ހިނގަމުން ދިޔަ ޤާނޫނުލް ޢުޤޫބާތު ބިލުގައި އިސްލާމީ ޙުދޫދުތައް ހިމެނުމަށް ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން ބަޔަކުމީހުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެމްބަރުންނަށް ގޮވާލަން ފެށުމުން، އެކަމަށް ސީދާ ދެކޮޅުހަދައި، އިސްލާމީ ޙުދޫދުތަކަށާއި އިސްލާމީ ޝަރީޢަތަށް ކުޑައިމީސް ބަސް ބުނެ އުޅުނެވެ. މިފަދަ މިނޫންވެސް ތަފާތު އެކިއެކި ކަންތައް ރައީސް ނަޝީދުގެ ވެރިކަމުގައި އެބޭފުޅާގެ ފަރާތުން ވަނީ ފެނިފައެވެ.

މިއީ ރައީސް ނަޝީދުގެ ފަރާތުން ފެނިފައިހުރި ބައެއް ކަންކަމެވެ. ރައީީސް ނަޝީދުގެ މިހިރަ ކަންކަމާ ބެހޭގޮތުން، ބޮޑުބިޔަ، ހަސަތޭކައަށްވުރެ ގިނަ ޞަފްޙާގެ "ޤަރުނުގެ ތަޞްނީފު: މުޙައްމަދު ނަޝީދުގެ (ވެރިކަމުގެ) ޝަޚްޞިއްޔަތު" ގެ ނަމުގައި ފޮތެއްވެސް ބަޔަކުމީހުން ނެރެފައިވެއެވެ. މިހާރު އެބަޔަކު ނަޝީދާއެކު ކޯލިޝަނެއްގައި ތިބުމަކީ ހައިރާންވެ އަންތަރީސްވާވަރުގެ ކަމަކަށްވިޔަސް އެއީ އަދި އެހެން ވާހަކައެކެވެ. އަދިހަމައެހެންމެ، 2013 ގައި 64 ޢިލްމުވެރިން ހިމެނޭގޮތަށް "ރައީސް ނަޝީދާއި މެދު ދީނީ ޢިލްމުވެރިންގެ ބަސް" މިނަމުގައި 51 ޞަފްޙާގެ ބަޔާނެއްވެސް ވަނީ ނެރެފައެވެ.

ރައީސް ނަޝީދާ ބެހޭގޮތުން، އެނގެން ބޭނުންވާ މީހަކަށް މި ދެ ރެފަރެންސް ފުދޭނެއެވެ.

އެމްޑީޕީ:

އެމްޑީޕީއޭ ބުނުމުން މިކަން ވަރަށް ޚައްޞާޞަވެގެންދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ދައްކަން މިއުޅެނީ މުޅި އެމްޑީޕީގެ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. އެމްޑީޕީގައި ތިބި ހުރިހާ އެންމެނަކީ، ލާދީނީ ސެކިއުލާ މީހުނެއްނޫނެވެ. އެ ޕާޓީއަށް ނިސްބަތްވަނީވެސް ދިވެހި މުސްލިމު ރައްޔިތުންނެވެ. އޭގައި އެއްވެސް ޝައްކެއް ވަހުމެއްނެތެވެ. އޭގައި ތިބި ގިނަ ރައްޔިތުންނަކީ ބަދަލަކަށް އެދިގެން ބަދަލެއް ބޭނުންވެގެން އުޅޭ ރައްޔިތުންނެވެ. އިންސާފާއި ހަމަހަމަކަމަށް ލޯބިކުރައްވާ ގިނަ ރައްޔިތުން އޭގައި އެބަތިއްބެވެ. ނަމަވެސް އެބައިމީހުންގެ ބޭނުން، ސެކިއުލާ ޢަލްމާނީ މީހުން ނާޖާއިޒުގޮތުގައި ހިފަމުން ދިޔުމަކީ އަދި މުޅިން ވަކިކަމެކެވެ.

ޙަޤީޤަތަކީ އެމްޑީޕީގެ މަތިފަޑީގައި، ޢަލްމާނީ ފިކުރަށް ވަކާލާތުކުރާ ބަޔަކު ތިބިކަމެވެ. މީގެ ހަމައެންމެ މިސާލަކަށް ދާނަމެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް މެމްބަރު، އީވާ ޢަބްދުﷲ، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ 2011 ވަނަ އަހަރުގެ ތިންވަނަ ދައުރުގެ 28 ވަނަ ޖަލްސާގައި، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގެ ބައެއް ޙުދޫދަތަކަށް ފާޅުގައި އިންކާރު ކުރައްވާފައިވެއެވެ. އަދި މިފަދަ ޙުކުމްތަށް ތަންފީޒުކުރުމަކީ، އެމްޑީޕީގެ ސިޔާސަތެއް ނޫންކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. އެމްޑީޕީއަށް ތަންފީޒުކުރެވޭނީ އެމްޑީޕީގެ ސިޔާސަތުކަމަށް ވަރަށް ޞަރީހަ ޢިބާރާތުން ވިދާޅުވިއެވެ.

ނިކަން ވިސްނަވާށެވެ. އީވާ ޢަބްދުﷲ ގެ މިވާހަކައިން ދޭހަވާ މާނައަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތަކީ ތިމަންމެންގެ ސިޔާސަތެއް ނޫންކަމެވެ. އަދި އެމްޑީޕީގެ ސިޔާސަތާ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތާ ތަފާތުތަކެއް ހުރިކަމަށް ވިދާޅުވެވެނީ ނޫންތޯއެވެ. ޖަވާބު، ކިޔުންތެރިންނަށް ދޫކޮށްލާނަމެވެ.

އީވާ ޢަބްދުﷲ ފަދަ ކިތަންމެ ބަޔަކު، އެމްޑީޕީ މަތިފަޑީގައި އެބަތިއްބެވެ. އެމީހުން ދައްކާވާހަކަ، ކަނުލައިއަޑުއަހައިގެން ހުރެއްޖެ މީހަކަށް، މިވަނީ ކީއްކަމާއި، އެދައްކާ ވާހަކާގެ އަޞްލު ގުޅިފައިވަނީ ކިހައި ހިސާބަކާކަން ސާފުކޮށް އެނގޭނެއެވެ. ބޭނުންވަނީ، މިފިކުރުތަކުގެ ޙަޤީޤަތް ޢިލްމީގޮތުން އެނގުމާއި، އެބައިމީހުން ދައްކާވާހަކައަށް ވިސްނުމެވެ. އޭރު، އެވާހަކަ އެއަންނަނީ، ކޮން ހިސާބަކުން، ކޮން އަސާސެއްގެ މައްޗަށްކަން އެނގެން އުދަނގުލެއްނުވާނެއެވެ.

ޢިލްމުވެރިންގެ ދައުރު އަންނަނީ މިހިސާބުންނެވެ. މިފަދަ ފިކުރުތަކުގެ ޙަޤީޤަތާއި، އޭގެ އަސާސުތަކާއި، އެފަދަ ފިކުރުތައް ދަނެގަންނާނެ ގޮތްގޮތް ޢާންމު ރައްޔިތުންނަށް ޢިލްމީ ތަރަހައިގެ ތެރެއިން ކިޔައިދީ  ބުނެދިނުން ވަރަށް މުހިއްމެވެ. ދެއަތް އުރާލައިގެން، ޤައުމަށް ވާނެ އެއްޗެއްވާން ދޫކޮށްލައިގެން ތިބެވޭކަށް ނެތެވެ. ތެދުވެ، މިކަންކަމަށް ޚާއްޞަ ޢިލްމީ ފޯރަމްތަކާއި، ދަރުސްތަކާއި، ވޯކުޝޮޕްތައް ބޭއްވުމުގެ މުހިއްމުކަން އިންތިހާއަށް މުހިއްމުވެއްޖެއެވެ. މިކަން ކުރަންވީ، އެއްވެސް ސިޔާސީ ނުފޫޒެއްގައި ނުޖެހިއެވެ. ކުރަންވީ ކަމަކީ، ޢިލްމީގޮތުން، ޢާންމު ރައްޔިތުން މިފަދަ ފިކުރުތަކަށް ސަމާލުކުރުވަންވީއެވެ. މިކަމުގެ ޢިލްމު ފަތުރައިގެންނެވެ. އޭރުން ކޮންމެ ދިމާލަކުން ވަސް އައިކަމުގައިވިޔަސް، ޢަލްމާނީ ވަސް ދުވައިފިނަމަ، އެއީ ޢަލްމާނީ ފިކުރުކަން އެރައްޔިތުންނަށް އެނގޭނެއެވެ. އަދި އެކަމުން، ރައްކާތެރިވާން އެނގޭނެއެވެ. މިއީ ޢިލްމުވެރިންގެ ކޮނޑުގައި އެޅިފައިވާ ވަރަށް ބޮޑު ވާޖިބެއްވެސްމެއެވެ. މިކަމަށް ފަރުވާކުޑަކޮށްލައިގެން ތިބެވޭކަށްނެތެވެ.

އިއްޔެ، މިފިކުރުގެ ނުރައްކާތެރިކަމާ ބެހޭގޮތުން ރައްޔިތުންނަށް އިންޒާރުކުރައްވާ، ސަމާލުކުރައްވާ އުޅުއްވި ބޭފުޅުން، މިއަދު އެވަނީ، އެބައިމީހުންނާއެކު ކޯލިޝަނެއްގައި އިށީނދެފައެވެ. ސިޔާސީގޮތުން، އަޅުގަނޑުމެންގެ ސިކުނޑިތަކަށް ނުވިސްނޭފަދަ ޙާލަތެއް ދިމާވެއްޖެކަމުގައި ވިދާޅުވުމަށްފަހުއެވެ. ނަމަވެސް، މާތް ﷲ ގެ ރަޙްމަތުން އަދި އަޅުގަނޑުމެންގެ ސިކުނޑިތައް ބަރާބަރަށް މަސައްކަތް އެބަކުރެއެވެ. ޝަރުޢީ ޢިލްމުން އަޅުގަނޑުމެންނަށްވެސް ކޮންމެވެސް މިންވަރެއް މޭރުންކުރަން މިހާރު އެނގެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ސިޔާސީގޮތުން ނޭނގޭ ކަމެއް އޮވެއްޖެނަމަ، އެކަމެއް ސާފު ޢިބާރާތުން ކިޔަދެއްވުމުން، ވިސްނައިގަންނަން އެނގޭވަރުގެ ބުއްދިއެއް އެބަހުއްޓެވެ. ނެތްނަމަ، އަޅުގަނޑުމެންނަކީ، މޮޔައިންނެވެ. މޮޔައިންގެ މައްޗަކަށް ތަކްލީފެއްނުވެއެވެ.   މޮޔައިންނާމެދު ޢަމަލުކުރަން އޮންނަނީ، އެބައިމީހުން ކިޔާނެ އެއްޗެއް ކިޔަން ދޫކޮށްލުމެވެ.

ކޮންމެއަކަސް، ކުރިން މިދެންނެވި އަޅުގަނޑުމެންގެ އަޚުންވަނީ،  ސެކިއުލާ މީހުންނަށް ރާއްޖޭގެ ވެރިކަން ހޯދައިދެއްވަން ކަމަރުބަންނަވައިގެންނެވެ. ރާއްޖެއަށް އެންމެ ނުރައްކާތެރި، ނާމާން، އިސްލާމްދީނަަށް އެންމެ ނުރައްކާތެރި، ނާމާން ބަޔަކީ މިވެނިއެވެނި ބަޔެކޭ ވިދާޅުވެފައި، އެބައިމީހުންގެ ސިޔާސަތަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ނައަންނަނީސް، އެބައިމީހުންނާ އަތާއިއަތްގުޅުވާލެއްވުމުން، ރައްޔިތުންނަށް އަނެއްކާވެސް އެފިކުރުގެ ނުރައްކާތެރިކަން ވަހުމެއްގެ ތެރެއަށް ވެއްޓިއްޖެއެވެ. މިހާރު، އަނިޔާވެރިކަން މާ ނުރައްކާތެރިވެއްޖެއެވެ. ލާދީނިއްޔަތަށްވުރެ، އަނިޔާވެރިކަމަކީ މާ ނާމާންކަމަކަށްވެއްޖެއެވެ. މީޒާންތައް އޮޅުންބޮޅުން ވެއްޖެއެވެ. އުޞޫލުތައް، އިދިކޮޅަށް ހިގަން ފަށައިފިއެވެ. ހިތާމަކޮށް ލޮލުން ކަރުނަ އަޅަންޖެހޭ ވަރުގެ ކަމެކެވެ.

އެވާހަކަ ބާއްވާފައި، ސިޔާސީ ކަންކަމުގައި ނުއުޅުއްވާ، ދަޢުވަތާއި ޢިލްމީ މައިދާންތަކުގައި މަސައްކަތްކުރައްވާ ޢިލްމުވެރިންނަށް އަޅުގަނޑު ގޮވާލަން ބޭނުންވެއެވެ. ޖަމްޢިއްޔާ ޖަމާޢަތްތަކަށް ގޮވައިލަން ބޭނުންވެއެވެ. ތިޔަބޭފުޅުންގެ ޒިންމާ އަދާކުރައްވާށެވެ. މިހާރުވެސް ތިޔަބޭފުޅުން ތިތިއްބެވިގޮތަށް ތިއްބަވައިގެން، ޢިލްމީ މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްދެއްވާށެވެ. ސްޕީޑު ބާރުކޮށްދެއްވާށެވެ. ދެން ބާކީ، ރައްޔިތުންނަށް ދޫކޮށްލައްވާށެވެ. ރައްޔިތުންނަށް އެކަމުގެ ޢިލްމު ލިބިއްޖެނަމަ، އަމިއްލައިން އެއީ ކޮންބައެއްކަން މިއީ ކޮންބައެއްކަން ދަނެގަންނާނެއެވެ. ރައްޔިތުންނަކީ މޮޔައިންނެއްނޫނެވެ. ދިވެހިންނަކީ ބުއްދިވެރިންނެވެ. އެބައިމީހުންނަށް ބޭނުންވަނީ ޢިލްމެވެ. ތިބޭފުޅުން އެކަން ކޮށްދެއްވާށެވެ. އިތުރު ހިއްވަރެއްކުރައްވާށެވެ. އިންޝާﷲ، ކާމިޔާބުވާނެއެވެ.

މޯލްޑިވްސް ޑެމޮކްރަޓިކް ނެޓްވޯކްސް ފަދަ އެންޖީއޯސް:

ޢަލްމާނީ ފިކުރަށް ވަކާލާތު ކުރާމީހުންގެ ތެރޭގައި، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުޅަނގުގެ ފިކުރުތަކަށް ހެދިފައިވާ ތަފާތު ސަބް-އެންޖީއޯތަކުގައި މަސައްކަތްކުރަމުންދާ ގިނަ މެމްބަރުންނަކީ މިފިކުރަށް ތާއީދުކުރާ މީހުންނެވެ. އަދި އެއެންމެންގެ ތާޢީދާއި ސަޕޯޓު އެމްޑީޕީއަށް އޮތުމަކީ، އިއްތިފާޤެއްނޫނެވެ. އެއީ އެމީހުންގެ ހުވަފެންތަކުގެ ހުޅުކޮޅެވެ. ދަންމަރެވެ. އެ ހުވަފެންތަކުގައި ޙަޤީޤީ ކުލަޖައްސާން ރާއްޖޭގައި ވުޖޫދުކުރެވިގެންދިޔަ ޕާޓީއެވެ. މިހެން މިކަން އޮތްއިރު، އަދިވެސް ވެރިކަމަށް އަންނަން އޮތް އެންމެ މަޤްބޫލު ޕާޓީއަށް އެޕާޓީ ވުމަކީ، ރާއްޖޭގެ އުދަރެހުގައި ޢަލްމާނިއްޔަތުގެ ކަޅު ބޯވިލާގަނޑު ކަހައިގެންނުދާކަމުގެ ހެއްކެކެވެ. ކުރިމަތިވެދާނެ ނާމާން ކަމެއް، ޚިޔާލަށް ގެންނަން އުދަނގޫވާހާ ނާމާނެވެ.

އަދިވެސް، ވަކިވަކި ފަރުދުންގެ ނަންތައް ހާމަކުރަން ބެނުންނަމަ، ނަންތައް ހާމަކުރާ ވަރަށް މަޢުލޫމާތާއި ހެކިއެބަހުއްޓެވެ. މިހެން ދެންނެވިޔަސް، މިއީ ވަންހަނާވެފައިވާ މަޢުލޫމާތާއި ހެއްކެއްނޫނެވެ. އެހެނީ، ރެއާއި ދުވާލު، ޓްވިޓާ، ފޭސްބުކު، ޕާސަނަލް ބްލޮގް ފަދަ ޕްލެޓްފޯމްތަކުގައި އެބައިމީހުން ދައްކާ ލިޔެ އުޅޭ އެއްޗެއްސެވެ. މިހުރިހާ ފަރުދުންނާއި، ޖަމްެޢިއްޔާ ޖަމާޢަތްތަކުގެ ތާއީދު އެމްޑީޕީއަށް އޮތުމަކީ އިއްތިފާޤެއްކަމަށް ޤަބޫލުކޮށްގެން ތިބެންވީތޯއެވެ.

މިލިޔުންތަކަކީ، ހަމައެކަނި ޢިޝާރާތެކެވެ. މިކަންކަމާ ބެހޭގޮތުން މުސްތަޤްބަލުގައި އިތުރު ތަފްސީލުތަކާއެކެ ލިޔުންތަކެއް ލިޔުމުގެ ޚިޔާލުއެބަގެންގުޅެމެވެ.

  

މިޢަދަދު ނިންމާލާނީ، އަދިވެސް އެއްފަހަރު، ޢިލްމުވެރިންނަށް، މިފަދަ ޚުޠޫރަތްތެރި ފިކުރުތަކުގެ ޢިލްމީ މަޢުލޫމާތު ރައްޔިތުންނަށް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި، މިހާރަށްވުރެ ބޮޑަށް ހިއްވަރު ކުރެއްވުމަށް އެދެމުންނެވެ. މާތް ﷲ ތިޔަބޭފުޅުންގެ މަސައްކަތުގައި ބަރަކާތްލައްވާށިއެވެ. އާމީން!

---

[1]- LGBT =Lesbian, Gay, Bisexual, and transgender

ކުރުކޮށް ދިވެހިން ބުނަންޏާމު، މީގެ މާނައަކީ ޖިންސީ އެދުން ބޭނުންގޮތަކަށް ބޭނުންމީހަކާއެކު ހިންގުމުގެ މިނިވަންކަމަށް ވަކާލާތުކުރުމެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި، އަންހެނުން އަންހެނުންނާއި، ފިރިހެނުން ފިރިހެނުންނާ އެއްޖިންސުން ގުޅުން ހިންގުމުގެ މިނިވަންކަން އޮތުމަށް ދެކުމެވެ. އެއްޖިންސުން ކައިވެނިކުރުމުގެ މިނިވަންކަން އޮންނާން ޖެހޭނެކަމަށް ދެކުމާއި، އެކަމަށް ވަކާލާތުކުރުމެވެ. އެމިނިވަންކަން ނުލިބިތިބޭ މީހުންނަކީ، ޙައްޤު ނިގުޅައިގަނެވިފައިވާ ބައެއްގެ ގޮތުގައި، ސިފަކޮށް، އެބައިމީހުންނަށް ހަމްދަރުދީ ފައުޅުކޮށް، ޤާނޫނީ ގޮތުންނާއި، އިޖްތިމާޢީގޮތުން އެބައިމީހުންގެ އެ ޢަމަލު ބަލައިގަތުމަށް ބާރުއެޅުމެވެ.

ރިޔާސީ އިންތިޚާބު 2018 (7) : ޢަލްމާނިއްޔަތުގެ ޙަޤީޤަތް!

ރިޔާސީ އިންތިޚާބު 2018 (7) : ޢަލްމާނިއްޔަތުގެ ޙަޤީޤަތް!

އަލްޙަމްދު لله ، ވައްޞަލާތު ވައްސަލާމު ޢަލާ ރަސޫލި ﷲ ، ވަޢަލާ އާލިހީ ވަޞަޙްބިހީ ވަސައްލަމަ ތަސްލީމަން ކަޘީރާ، وبعد؛

ހަމަޔަޤީނުންވެސް، މިހިސާބަށް އާދެވުނު އިރު، ކިޔުންތެރިންގެ ތެރޭގައި، ޢަލްމާނިއްޔަތު ޙަޤީޤަތް ނުވަތަ އެއާ ބެހޭ ކޮންމެވެސް މަޢުލޫމާތެއް އެނގެން ބޭނުންވާނެ ކިޔުންތެރިން ތިބޭނެއެވެ. އެހެނީ، މި އިންތިޚާބާ ބެހޭގޮތުން އަޅުގަނޑު ލިޔަމުން މިދާ ލިޔުންތަކުގައި ޢަލްމާނީ ފިކުރުގެ ޒިކުރުކުރެވޭވަރު ވަރަށް ގިނައެވެ. މުޅި މިލިޔުންތަކުގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ސަބަބަކީވެސް އެއީއެވެ. ޢަލްމާނިއްޔަތެވެ. ސެކިއުލަރިޒަމެވެ. ދީން އެއްކިބާކޮށްލުމެވެ[1]. އެކަމުގެ ޚުޠޫރަތްތެރިކަމެވެ.

ޢާންމު މުސްލިމުންނަށް ޢަލްމާނިއްޔަތުގެ ޚުޠޫރަތްތެރިކަން އެނގުން ކޮންމެހެން ލާޒިމެވެ. އެއީ އެއާ ދެކޮޅަށް ތެދުވާންޖެހޭ ނުރައްކާތެރި ފިކުރެކެވެ. އެހެންކަމުން، އޭގެ އަސްލާއި (ނަސްލާއި) ޙަޤީޤަތް އެނގެން އެބަޖެހެއެވެ. މިކުޑަކުޑަ ދިވެހި ފަސްގަނޑަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު އެއްނުރައްކަލަކީ އެއީ ކަމާމެދު އެއްވެސް ޝައްކެއްނެތެވެ. ދިވެހި ކޮންމެ ޢިލްމުވެރިއެއް ކައިރިން މިސުވާލުކޮށްލިޔަސް ލިބޭނީ ދާދި އެއްޖަވާބެކެވެ. އެއީ ޢަލްމާނިއްޔަތާއި، އިލްޙާދާއި، ހުޅަނގުގެ ތަފާތު ފިކުރުތަކެވެ.

އެހެންކަމުން، މިޢަދަދުގައި ޢަލްމާނިއްޔަތަކީ ކޮބައިކަން ބަލައިލަމާތޯއެވެ.

ޢަލްމާނިއްޔަތަކީ ކޮބާ؟

ޢަލްމާނިއްޔަތަކީ[2]، އިންސާނީ ޙަޔާތުން ދީން ވަކިކުރުމެވެ. އަދި ސިޔާސީ ނިޒާމުން ދީން ވަކިކުރުމެވެ. އަދި ދަޢުލަތުގެ ހުރިހާ ކަމަކުން ދީން ވަކިކޮށް އެއްފަރާތް ކުރުމެވެ. ނުވަތަ ހުރިހާ ދީންތަކަކީވެސް ދައުލަތުގެ ކުރިމަތީގައި އެއްހަމައެއްގައި މުޢާމަލާތު ކުރެވޭ އެއްޗަކަށް ހެދުމެވެ. މާނައަކީ، އެމީހަކު ބޭނުން ދީނަކަށް އެމީހަކު އުޅެންވީއެވެ. ދައުލަތުގެ ހުރިހާ ކަމެއް ހިނގާނީ، ހެދިފައިވާ ވަޟަޢީ ޤާނޫނުތަކެއްގެ މައްޗަށެވެ. ދައުލަތުގެ މައްޗަށް އެއްވެސް ދީނެއްގެ ނުފޫޒެއް އޮވެގެން ނުވާނެއެވެ. ޢަލްމާނިއްޔަތު = ލާދީނިއްޔަތޭ ބުނެވެނީ މިސަބަބާ ހުރެއެވެ.

އަދި މިނޫންވެސް، ހުރިހާ ދާއިރާއަކުން، ދީނީ އެއްފަރާތްކޮށްލުމެވެ. ތަޢުލީމީ، އިޤްތިސާދީ، ސިޔާސީ، އިޖްތިމާޢީ، މިހިރަމިހިރަ ޙަޔާތުގެ ހުރިހާ މައިދާނަކުން ދީން ދުރުކޮށްލުމެވެ. މިއަށް އިނގިރޭސިން ކިޔަނީ، ސެކިއުލަރިޒަމް އެވެ.

ޢަލްމާނިއްޔަތުގެ އަޞްލާއި ތާރީޚު

ޢަލްމާނީ ފިކުރަކީ، މީލާދީން 17 އާއި 18 ވަނަ ވަނަ ޤަރުނުގައި، ހުޅަނގުގައި އުފެދިގެން އައި ފިކުރެކެވެ. ޚާއްޞަކޮށް، ފަރަންސޭސިވިލާތުގައި "ޢިލްމީ ޘައުރާ" (ޢިލްމީ ބަޣާވާތް) އުފެދިގެން އައި ދުވަސްވަރާ މިފިކުރު ގުޅުވިދާނެއެވެ. އޭގެ ކުރިންވެސް އިޤްރީކުގެ ބައެއް ފަލްސަފާވެރިންގެ ކިބައިން މިފިކުރުގެ ޚިޔާލާތު ވާރިދުވެފައިވާކަމަށް ފަތްފުށްތައް ބުނެއެވެ. ނަމަވެސް، މިހާރުގެ ޢަލްމާނިއްޔަތުގެ އަސްލު އެންމެ ބޮޑަށް ނިސްބަތްކުރެވެނީ، މީލާދީ ސަނަތުން 17 ވަނަ ޤަރުނާއެވެ. އެއީ ހުޅަނގުގެ ތާރީޚުގެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ދުވަސްކޮޅެކެވެ. އޭރު ހުޅަނގު ޤައުމުތަކުގެ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމާއި ބާރު ހަމަޖެހިފައި އޮންނަނީ، ކަނިސާތަކަށެވެ. ފާދިރީންނާއި އެމީހުންގެ ދީނީމީހުން (ރިޖާލުއްދީން)ގެ އަތްމަތީގައެވެ. ހުޅަނގުގެ ޤައުމުތަކުގެ ވެރިންނާއި ރައްޔިތުންނަކީ ސީދާ ކަނީސާތަކުގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައިވާ ބައެކެވެ. އެގޮތުން، ވެރިން އައްޔަންކުރުމާއި، ވެރިން ޢަޒަލުކުރުންވެސް އޮންނަނީ ކަނީސާތަކުގެ ބާރުގެ ދަށުގައެވެ. އިޤްތިޞާދީ އިޖްތިމާޢީ ހުރިހާ ކަމަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާ ބަޔަކީ ކަނީސާއެވެ. މިފަދަ މުޠްލަޤު ބާރުތަކެއް ކަނީސާތަކުގައި ތިބި ފާދިރީންނާއި ރިޖާލުއްދީންގެ އަތްމަތީގައި އޮތުމާއި، އެބައިމީހުންގެ ފަސާދައާއި، ކަނީސާތަކުގެ ތެރޭގައި ހިންގަމުން ދިޔަ ޖަރީމާތައް އޮތީ އަތްނުފޯރާފަށަށް މައްޗަށް ގޮހެވެ. އެބައިމީހުން ދިޔައީ އެބައިމީހުންގެ ހިތުހުރިގޮތަކަށް ދީން ބަދަލުކޮށް ފަސާދަކުރަމުންނެވެ. ކަލާނގެ ނަމުގައި، އެކިއެކި ޒުލްމީ ޤާނޫނުތައް ހަދައި، އަޅުތަކުން ދިޔައީ އަޅުވެތިކުރަމުންނެވެ. ދުނިޔެވީ ޢިލްމާއި ފިކުރުތަކަށް ކަނީސާތަކުން ދިޔައީ ގަދަބާރު ދައްކާ ދެކޮޅުހަދަމުންނެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މީސްތަކުންނަށް ދީނީ ކަންތައްތަކާއި އިޖްތިމާޢީ ކަންތައްތައް ތަހައްމަލު ނުކުރެވޭ ފަދަ ދަތިއުދަނގޫ މަރުޙަލާއަކަށް ދިޔައެވެ.

ކޮންމެއަކަސް، ޢިލްމާއި މަންޠިޤުގެ މޮޅުކަމާއި ސައިންސުގެ މަތިވެރިކަން ހުޅަނގުގެ ރައްޔިތުންނަށް އެނގި، ކަނީސާތަކުގެ މައްޗަށް ގަދަވެގަތުމުގެ ރޫޙެއް އާލާވެ، އުފެދިގެންދިޔައެވެ. އަދި ހުޅަނގުގައި މިވާ ކަނުއަނދިރިކަން ނައްތާލުމުގެ ގޮތުން، ރައްޔިތުން އެކީ އެކައްޗަށް ބަޣާވާތަކަށް ނުކުތެވެ. މިތަނުގައި، ފާހަގަކޮށްލަން ބޭނުން ނުކުތާތަކެއް އެބައޮތެވެ. އެއީ ފަރަންސޭސި ބަޣާވާތުގެ ކުރީ ޤަރުނުތަކުގައި، ހުޅަނގުން ދެކެމުން އައީ ކަނުއަނދިރި ޒަމާނެވެ. އެމީހުންގެ ބަހުންނަމަ، ޑާރކް އޭޖްސްއެވެ. އިޤްތިސާދީގޮތުންނާއި، ތައުލީމީގޮތުންނާއި، އަޚްލާޤިއްޔާތުގައި އެބައިމީހުން ތިބީ ކަނުއަނދިރިކަމެއްގައެވެ.  

ތާރީޚު ފޮތްތަކުގައި އެއީ އަނދިރި ޒަމާން (އެހެންބަހަކުން ނަމަ، ޖަހާލަތުގެ ޒަމާން) ކަމަށް ބުނެފައިވިޔަސް، އެއީ މުސްލިމުންނަށް އެންމެ އަލި އެއްޒަމާނެވެ. މުސްލިމުންގެ އަލި ހުޅަނގަށް ދީލަތިކަމާއެކު ވެދުން ކުރަމުން ދިޔަ ދުވަސްވަރެކެވެ. ތަޢުލީމާއި ތަމައްދުނާއި ތަރައްޤީއާއި އަޚްލާޤިއްޔަތާއި، އިސްލާމީ ޙަޟާރަތުގެ އެންމެ ފޮނި ތާޒާ ދުވަސްވަރެވެ. އެގޮތުން، ސްޕެއިންގެ އަންދަލުސް އާއި އިރުމަތީ ހުޅަނގުގެ ބައެއް ޤައުމުތަކުގައި މުސްލިމުން ވެރިކަން ކުރަމުން ދިޔަ ދުވަސްވަރުވެސް މެއެވެ. އެހެންކަމުން އަންދަލުސް ވެފައިވީ މުސްލިމުންގެ ޙަޟާރަތުގެ ފޮނި މޭވާ ޔޫރަޕަށް ވެދުންކުރަމުން ދިޔަ މައި މަރުކަޒުގެ ގޮތުގައެވެ. އެގޮތުން، ހުޅަނގުގެ ބައެއް ދަރިވަރުން ސްޕެއިންގެ އަންދަލުސްގައިވާ މުސްލިމުންގެ ޔުނިވަރސިޓީތަކުން ތަފާތު ޢިލްމުތައް އުނގެނެމުން ދިޔައެވެ. ކައުނަށް އެބައިމީހުންގެ ލޯތައް ހުޅުވި، ބުއްދިއާއި ސިކުނޑީގެ ބޭނުންކުރަން ފެށިއެވެ. ހަމަ އެހެންމެ، ސައިންސާއި ޓެކްނޮލޮޖީގެ ތަފާތު ރޮނގުތަކަށްވެސް އެބައިމީހުންގެ ސިކުނޑިތައް ހުޅިވިގެން ދިޔައެވެ. މުސްލިމުންގެ އަޚްލާޤާއި ޢިލްމާއި ކުރިއެރުން ވެގެން ދިޔައީ އެބައިމީހުން ހައިރާން ކުރުވި ކަމަކަށެވެ.

އަންދަލުސްގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީތަކުން ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކޮށްގެން އެނބުރި ޤައުމަށްދާ ދަރިވަރުންނަށް، ކަނީސާތަކުގެ މީހުން ހިންގާ ފަސާދައާއި އަނިޔާވެރިކަމަކީ އެއްވެސް ޙާލެއްގައި ޤަބޫލުކުރެވޭ ވަރުގެ ކަމަކަށް ނުވިއެވެ. ކަނީސާތަކުގެ ތިބި މީހުން ދިޔައީ ޒަމާނީ ތަޢުލީމާއި ސައިންސާއި ދެކޮޅު ހަދަމުންނެވެ. އެގޮތުން، އެ ޢިލްމުތައް އުނގެނޭ މީހުންނާއި މުފައްކިރުން ތަފާތު އަދަބުތައް ދީ މަރަން ފެށިއެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުގައި ޢިލްމުވެރިންނާއި މުފައްކިރުންގެ ތެރެއިން އެތައް ސަތޭކަ މީހުނެއްވަނީ ކަނީސާތަކުން ޙުކުމުކޮށް އަލިފާނަށް އަޅައި އަންދާލެވިފައެވެ.

އެހެންކަމުން، ކަނީސާތަކުގައި ތިބި ނަޞާރާ ފާދިރީންނާ ޢިލްމީ މީހުންނާއި ދެމެދު ވަރުގަދަ ފިކުރީ ކުރިމަތިލުންތަކެއް ހިނގަންފެށިއެވެ. ޢިލްމީ މީހުން، ފާދިރީންނާ ދެކޮޅަށް ވަރުގަދައަށް، ތެދުވާން ފެށުމުގެ ނަތީޖާއަކަށްވީ، ކަނީސާތަކުގެ ބާރު ދަށްވާން ފެށުމެވެ. އެމީހުންގެ ބަސް ނާހައި، އެމީހުންގެ ޙުކުމްތަކަށް މީހުން ފާޅުގައި ގޮންޖަހަން ފެށިއެވެ. އެގޮތުން، އެބައިމީހުންގެ ޢާންމު ރައްޔިތުން ނިންމީ އެބައިމީހުންގެ ޙަޔާތުގެ އެއްވެސް ކަމެއްގެ ތެރެއަށް ދީން ނުވެއްދުމަށެވެ. އެހެންކަމުން، ކަނީސާތަކުގެ މީހުން ބަލިވެ، ޢާންމު ރައްޔިތުންނަށް، ކުރި ލިބުނެވެ. އެގޮތުން، މުޅި ހުޅަނގު މި ރޮނގުން ކުރިޔަށް ދިޔައެވެ.

އެމީހުންގެ ފިކުރަކީ، ސައިންސާއި ދީނަކީ، މުޅިން އިދިކޮޅު ދޭތިކަމުގައެވެ. އެގޮތުން ސައިންސާއި ޢިލްމަކީ ދީނާއި އެއްވެސް ގުޅުމެއް އޮވެގެންވާނެ އެއްޗެއްނޫން ކަމަށެވެ.

ނަމަވެސް، ދަންނަން ޖެހޭ ޙަޤީޤަތަކީ، އެއީ ނަޞާރާ ދީނުގެ ވާހަކައެވެ. ނަޞާރާދީނުގެ ފޮތް (ނުވަތަ މާތް ﷲ، ޢީސާގެފާނު މައްޗަށް ބާއްވައިލެއްވި އިންޖީލު) އެބައިމީހުން ވަނީ އުނިއިތުރު ގެނެސްފައެވެ. މުޅިން ޚުރާފީ ފޮތަކަށް އެފޮތް ވަނީ ވެގެން ގޮސްފައެވެ. އިލާހިއްޔާތާއި، ޣައިބިއްޔާތާއި، ނުބުއްވާތާއި، އަޚްލާޤިއްޔާތުގެ ގިނަ ޚަބަރުތަކުގައި ވަނީ ވަރަށް ދަށުދަރަޖައިގެ ވާހަކަތަކެއް ލިޔެފައެވެ. އެހެންކަމުން، އެފަސާދައާއެކު، އެބައިމީހުން ހިތުހުރި ގޮތަކަށް ރައްޔިތުންނާމެދު ދިޔައީ ކަންތައްކުރަމުންނެވެ.

މިއާ މުޅިން ޚިލާފަށް، އިސްލާމްދީނަކީ، އިލާހީ އެންމެ ފަހު ޝަރީޢަތެވެ. އެ ޝަރީޢަތް ޙިފާޡަތްތެރިކުރައްވައި، ރައްކައުތެރިކުރެއްވުމަކީ، މާތް ﷲ ގެ ވަޢުދެކެވެ. ޤިޔާމަތާ ޖެހެންދެން، އިންސާނިއްޔަތަށް އަލިގަދަ ނޫރެއްގެ ގޮތުގައި ވާނެއެވެ. އިސްލާމްދީން ބާރު އަޅަނީ ޢިލްމަށެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި މާތް ﷲ ބާވައިލެއްވި ވަޙީބަސްފުޅުގައިވެސް ވަނީ ކިޔެވުމަށް އަމުރުކުރައްވާފައެވެ. އިސްލާމްދީން ބާރުއަޅަނީ ބިމުގައި ދަތުރުކޮށް ކައުނާމެދު ބަލައިހޯދުމަށެވެ. ޤުރުއާނުގައި ސައިންސްގެ އެތައް ހަޤީޤަތެއް އެބަވެއެވެ. އިސްލާމީ ޙަޟާރަތް ދައްކުވައިދިނީ، ޢިލްމަކީ، އިސްލާމްދީން އެންމެ އިސްކަންދޭ ކަންތައްކަމުގައެވެ.

ހިތާމައަކީ، އިލާހީ ޤާނޫނާ ދުރުވުމުގެ ސަބަބުން އިސްލާމީ އުއްމަތް ވަނީ ހީނަރުވެ ކުދިކުދިވެފައެވެ. ޢިލްމާއި ސައިންސްގެ ރޮނގުންވެސް މުސްލިމުން ދަށަށް ދިޔައީއެވެ. އިސްލާމީ ޢިލްމުވެރިން އަތުން އުނގެނުނު، ޢިލްމީ ފައުންޑޭޝަންތައް ވަރުގަދަކޮށް، ތަފާތު އައު ކާމީޔާބީތަކެއް، ސައިންސާއި ޓެކްނޮލޮޖީގެ ރޮގުން ހުޅަނގުމީހުން ހޯދިއެވެ. އިލާހީ ޤާނޫނަށް ފުރަގަސްދިނުމުގެ ސަބަބުން، މުސްލިމުންނަށް ތިބެވުނީ މަންޒަރު ދެކޭ ބައެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އަދި މުސްލިމުންގެ އެންމެ ވަރުގަދަ ޙަޟާރާތް ހަލާކުވެ، އަންދަލުސް ކާފަރުންގެ އަތް ދަށަށް ދިޔައެވެ. މުސްލިމް އުއްމަތް ފަހަތަށް ދިޔައެވެ. އެހެންކަމުން، ހުޅަނގުގެ ލާދީނީ ފިކުރުތައް އިސްލާމީ އުއްމަތަށްވެސް އިމްޕޯޓްވާން ފެށިއެވެ. މިއީ މުޅި އިސްލާމީ އުއްމަތަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ވަބާއެކެވެ. ނަމަވެސް، އަޅުގަނޑުމެން ދަންނަންޖެހޭ ޙަޤީޤަތެއް އެބައޮތެވެ. ޔޫރަޕް ސެކިއުލަރިޒަމަށް ދިޔައީ އެބައިމީހުންގެ ބަދަލުކޮށް ތަޙްރީފުކޮށް ހަލާކުކޮށްފައިވާ ނަޞާރާދީނުގެ ދުއްތުރާތައް ބޮޑުވުމުންނެވެ. ނަމަވެސް، އަޅުގަނޑުމެން މުސްލިމުންގެ ދީނަކީ ހިދާޔަތެކެވެ. ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގެ ބާއްޖަވެރިކަމެވެ. ޢިލްމާއި ސައިންސާއި ޓެކްނޮލޮޖީގެ އަޞްލެވެ. މަތިވެރި އަޚްލާޤާއި އިޖްތިމާޢީ ގުޅުމުގެ ގައިޑުލައިނެކެވެ. ސިޔާސަތާއި ދުނިޔެ އާރާސްތު ކުރާނެ ފުރިހަމަ ޝާމިލް ނިޒާމަކާއި ދުސްތޫރެކެވެ. އެހެންކަމުން، މިކަމުން ޣާފިވެ، މި ދީނަށް ފުރަގަސްދިނުމަކީ އެއީ މޮޔަކަމެކެވެ. 

***

ބާކީބައި އިންޝާ ﷲ، ދެން ލިޔާ ޢަދަދެއްގައި ހިމަނާލުމުގެ އުއްމީދުގައި ވަކިވެލާނަމެވެ. والسلام عليكم!

---

[1] - (ލާދީނިއްޔަތޭ ނުކިޔާވޭތޯ ވަރަށް އެބަބަލަމެވެ. ސަބަބަކީ، އެބަހުގެ ސަބަބުން އުފެދިފައިވާ ފިތުނަވެރިކަމެވެ. އެހެންޏާމު، ލާދީނިއްޔަތަކީ، ޢަލްމާނިއްޔަތެވެ. މިދެބަހަކީވެސް ޢަރަބި ދެބަހެވެ. އެއީ އިނގިރޭސިން ކިޔަންޏާމު، ސެކިއުލަރިޒަމެވެ. މިތިން ލަފުޒަކީ ހަމަ އެއް ޙަޤީޤަތަކަށްގޮސް ނިސްބަތްވާ ތިން ލަފުޒެވެ.)

[2] - ޢަލްމާނިއްޔަތަކީ (العلمانية) ޢަރަބި ލަފުޒެކެވެ. ނަމަވެސް ކުރީގެ ޢަރަބި މަޢާޖިމުތަކުގައި ހިމެނިފައިވާ ބަހެއް ނޫނެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ މިބަސް ޢަރަބި މުޢުޖަމެއްގައި ބޭނުންކުރެވިފައިވަނީ މީލާދީން 1960 ވަނަ އަހަރުއެވެ. އެއީ މިޞްރުގެ ޤާހިރާގައިވާ ޢަރަބި ބަހާބެހޭ މުޖައްމަޢުން (مجمع الغة العربية بالقاهرة) ޗާޕުކުރި ޢަރަބި މުޢުޖަމެއްކަމުގައިވާ "އަލްމުޢުޖަމުލް ވަސީޠު" (المعجم الوسيط) ގެ ފުރަތަމަ ޗާޕުގަވެ.

އެ މުޢުޖަމުގައި މިބަސް ގެނެސްފައިވަނީ  ( العالماني ) "އަލްޢާލަމާނީ" މިގޮތަށެވެ. މާނައަކީ ދުނިޔެވީއެވެ. އެއީ ދީންވެރި މިބަހުގެ އިދިކޮޅެވެ. ނަމަވެސް، މީލާދީން 1985 ވަނަ އަހަރު ޗާޕުކުރެވުނު އެ މުޖައްމަޢުގެ ތިންވަނަ ޗާޕުގައި ވަނީ މި އިޞްތިލާޙަށް ބަދަލުތަކެއް ގެނެވިފައެވެ. މިފަހަރު އެ ލަފުޒުގެ "ޢައިނު"ގައި އަބަފިލި ޖެހުމުގެ ބަދަލުގައި އިބިފިއްޔެއް ޖެހުނެވެ. އޭރުން އެ އިޞްތިލާޙުގެ އަޞްލު ރައްދުވަނީ ޢާލަމްގެ (العالم) ބަދަލުގައި (العلم) ޢިލްމަށެވެ.

މިގެނެވުނު ބަދަލުން، ޢަލްމާނީ ފިކުރު ޢަރަބި އިސްލާމީ ދުނިޔެއަށް ތަޢާރަފުވަމުން ދިޔަ ދުވަސްވަރު މި އިޞްތިލާޙަކީ ރީތި ރަނގަޅު މާނައެއް ހިމެނޭ އިޞްތިލާޙެއްކަން ދެއްކުމަށް ވަނީ ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވިފައިކަން ދޭހަވެގެންދެއެވެ. އެހެނީ، އަލްމާނީ ފިކުރަކީ ދީނާ ޚިލާފު ފިކުރެއްކަން ބަހަވީ ގޮތުންވެސް ދޭހަވާން އެކަމަށް ގޮވަމުންދިޔަ ޢަލްމާނީ ފިކުރުގެ ދާޢީން ބޭނުންނުވީއެވެ. އެމީހުން ދަޢުވާކުރަން ފެށީ، ޢަލްމާނީ ފިކުރަކީ ޢިލްމަށް ގޮވާލާ ފިކުރެއް ކަމަށެވެ. އޮޅުވާލުމެއްގެ ތެރޭގައި މުސްލިމުންގެ ހިތުގައި މި ފިކުރަށް ލޯބި ޖެއްސުމަށެވެ. އަދި އިސްލާމީ ޝަރީޢަތާ މުސްލިމުން ދުރުކޮށް ދީނާއި ސިޔާސަތު ވަކިކޮށްލުމަށެވެ. ނަމަވެސް އެއީ އެބައިމީހުންގެ އެންމެ އިސް ލަނޑުލަނޑިއެއް ނޫނެވެ. އެބައިމީހުންގެ އިސް ލަނޑުލަނޑިއަކީ މުސްލިމުންގެ ޙަޔާތުންވެސް އިސްލާމްދީން ނެރެއެއްލާލުމެވެ. ލާދީނިއްޔަތު ފަތުރާލުމެވެ.

ޢަލްމާނިއްޔަތުގެ އިނގިރޭސި ތަރުޖަމާއަކީ "Secularism"  އެވެ. ސެކިއުލަރިޒަމަކީ އިނގިރޭސީންގެ ގާތުގައި ސިޔާސަތުން ދީން ވަކިކުރުމެވެ. އަދި އިންސާނީ ޙަޔާތުގައި ހިނގާ ކަންކަމުގެ ތެރެއަށް ދީން ނުވެއްދުމެވެ. އެހެންކަމުން، "ޢަލްމާނިއްޔަތު" ޢަރަބި ބަހުގައި ޢިލްމަށް ނިސްބަތްކުރެވިފައި ވަނީ ހީލަތްތެރި ވިސްނުމެއްގައިކަން ކަށަވަރެވެ. އެހެނީ، އިނގިރޭސީންނާއި ފަރަންސޭސީން ގާތުގައި ޢިލްމުގެ ތަރުޖަމާއަކީ     "Science" މިބަހެވެ. އަދި ޢިލްމީ މަޒުހަބަށް އެމީހުން ކިޔައި އުޅެނީ "Scientism" އެވެ.

ޚުލާޞާކޮށް ދަންނަވާ ނަމަ، ޢަރަބި ބަހުގެ ޢަލްމާނިއްޔަތަކީ އިނގިރޭސި ބަހުގެ ސެކިއުލަރިޒަމް ކަމަށްވަނީ ނަމަ، ސެކިއުލަރިޒަމްގެ މާނައަކީ ސިޔާސަތުން ދީން ވަކި ކުރުމެވެ. އިންސާނީ ޙަޔާތުން ދީން ވަކިކުރުމެވެ.  ލާދީނިއްޔަތެވެ.