Riyaasee Inthikhaab 2018 (2) EU ai Vaguthu

Photo: khabaru.mv

ރިޔާސީ އިންތިޚާބު 2018 (2)

ޙަމްދު ހުރީ ގަދަ ކީރިތިވަންތަ މާތް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތަށެވެ. ޞަލަވާތާއި ސަލާމްހުރީ އެއިލާހުގެ މާތް ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދުލް އަމީނުގެ މައްޗަށެވެ.

އަނެއްކާވެސް ރިޔާސީ އިންތިޚާބާ ބެހޭގޮތުން ހިތުގައި އޮތް ޝުޢޫރުތަކެއް އޮއްސާލުމުގެ ގޮތުން ލިޔަން ފަށައިގަންނަމެވެ. މާތް ﷲ ގެ ތައުފީޤާއި މަދަދަށް އެދެމުންނެވެ.

ވާހަކަ ފަށައިގަންނާނެ ހިސާބެއް ހިތުގައި ނެތެވެ. ދައްކަން ހުރި ވާހަކާއިގެ ގިނަކަމުން ކަމަށްވެސް ވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ތަރުތީބެއް ނެތަސް ކޮންމެވެސް ހިސާބަކުން ފެށޭތޯ ބަލާނަމެވެ.

އެގޮތުން، ބައެއް އޮންލައިން ނޫސްތަކުގެ ފަލަ ޞުރުޚީއަށް އެރި އަޅުގަނޑަށް ނިސްބަތްކުރެވުނު " އީޔޫގޭ" ވާހަކައިން ފަށައިގަންނަން ހިނގާށެވެ. އެ ޚަބަރުގެ ސަބަބުން، ބައެއްމީހުންނަށް އެކަންވީ "ބޮޑު ކާރިޘާ"އަކަށެވެ. އަޅުގަނޑާ ބެހޭގޮތުން ފޭސްބުކުގައި "ކޮމެންޓް" ކުރި ގިނަ މީހުންނަކީ އިދިކޮޅު އިއްތިހާދަށް ތާއީދުކުރާ މީހުންނެވެ. ބައެެއްމީހުންގެ ކޮމެންޓުތަކުގައި ޤަބޫލުކުރެވޭ ބިނާކުރަނިވި ފާޑުކިޔުންތައް ހުރިއިރު ގިނަމީހުންގެ ކޮމެންޓު ހުރީ އަޅުގަނޑުގެ ޝަޚުޞު ކަތިލުމާ ދިމާލަށެވެ. ހަޑިހުތުރު އެއްޗެހި ކިޔުމާ ދިމާލަށެވެ. ނަމަވެސް، އެކަމުގެ ފަރުވާލެއް ނެތެވެ. އެއީ އެބުނާ ޑިމޮކްރަސީގެ ވައްތަރުކަމަށްވެސް ވެދާނެއެވެ. ފޮތެއްގައި ލިޔެވިފައިނެތަސް، އޭގައި އޮންނަނީ އެންމެ އަޑުގަދަވެފައި އެންމެ ހަޑިހުތުރު އެއްޗެހި ކިޔާ މީހަކީ އެއްވަނަ ލިބޭ މީހާކަމަށްވެދާނެއެވެ. ފާޑުކިޔުމުގައި އަޚްލާޤީ މިންގަނޑުގައި ހިފެހެއްޓުމަކީ ނިކަމެތިކަމެއްކަމަށް ވަނީ ކަމަށްވެސް ވެދާނެއެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ، އަނެއްމީހާ ދައްކާ ވާހަކައަށް ޖަވާބު ނުދީ، މާދުރުދުރުން، ދުނިޔޭގައި ލެއްވި ހުރިހާ ކަމެއް ނަގައި، ކަމާ ނުވެސް ގުޅޭގޮތުން ވާހަކަ ދައްކައި، " ކަލޭމެންވެސް ވަކި ޠާހިރެއްނޫނޭ" ބުނާކަހަލަ އުޞޫލެއް ކަމަށްވެސް ވެދާނެއެވެ.  

ކޮންމެއަކަސް އެވާހަކަ ބާއްވަމާ ހިނގާށެވެ. ބާއްވާފައި، އެޚަބަރު ކަވަރުކުރި އެއް އޮންލައިން ނޫސްކަމަށްވާ ވަޤުތު ނޫހަށް ބަލައިލަމާތޯއެވެ. ވަޤުތު ނޫހަކީ އަބަދުވެސް މިފަދަ ޖަރީމާ ހިންގާ ނޫހެކެވެ. މީހަކު ބުނާ ވާހަކައެއް ނުވަތަ ލިޔެފައިވާ ވާހަކައެއް އޭގެ މަފްހޫމު ނުގެއްލޭގޮތަށް ނޫހުގެ ޞުރުޚީ ޖަހެމުގެ ކުޅަދާނަކަން ލިބިގެންވާ ނޫސްވެރިންތަކެއް އެމީހުންގެ ނެތީކަމަށްވެސް ވެދާނެއެވެ. ނުވަތަ މާމޮޅުކޮށްލަން، ކިޔުންތެރިންގެ ސަމާލުކަން ދަމައިގަތުމުގެ ގޮތުން ގަސްތުގައި ކުރާ ކަމަކަށްވެސް ވެދާނެއެވެ. އެކަމުން ވެބްސައިޓަށް ލިބޭ "ހިޓްސް" ގިނަވަނީ ކަމަށްވެސް ވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، އެހެން އެކަން ކުރަންވާނީ އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ރިޕޯޓާއި މަޒުމޫނުތަކުގައި ނޫންތޯއެވެ. މީހަކަށް ނިސްބަތްކޮށް ޚަބަރެއް ގެނެސްދޭނަމަ، ޞުރުޚީ ލިޔަންވާނީ އެމީހަކު ބުނި ވާހަކައެއްގެ މުރާދު ނުގެއްލޭގޮތަށް ނޫންތޯއެވެ. އެހެންނޫނީ، އެ ހެދެނީ މީހެއްގެ މައްޗަށް ކަނޑައެޅިގެންހުރި ދޮގެއް ނޫންތޯއެވެ. އެއަށް ޒިންމާދާރު ނޫސްވެރިކަމޭ ކިޔޭނެތޯއެވެ؟ ނުވަތަ އެމީހުންނަށް މީހުން ދައްކާވާހަކަ ފަހުމުކުރަން ނޭނގެނީކަމަށްވުންވެސް އެކަށީގެންވެއެވެ.

ވަޤުތު އޮންލައިންގައި ޖަހާފައިވާ ޞުރުޚީ

ކޮންމެއަކަސް، އެމީހުންގެ ޝިކާރަކަށް މިފަހަރުވެފައި މިއޮތީ އަޅުގަނޑެވެ. އަޅުގަނޑު ފޭސްބުކު ޕޭޖުގައި ޖެހި ޕޯސްޓުގައި އީޔޫއާ ބެހޭގޮތުން، ބުނެފައިވަނީ، އީޔޫގެ ތާއީދާއެކު ބަޔަކު ވެރިކަމަށް އައިސްފިނަމަ، އެއީ ނުރަކަލެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެހެނީ، އީޔޫއަކީ އަސާސީ އުޞޫލުތަކަކާއި އަގުކުރުންތަކަކާއި ޙައްޤުތަކެއް ޤަބޫލުކުރާ ޔޫނިއަންއެކެވެ. އަދި އެބައިމީހުންގެ އެ އަސާސީ "ވެލިޔުސް" އެބައިމީހުންގެ ނުފޫޒުފޯރާ ހުރިހާ ޤައުމެއްގައި ތަންފީޒުކުރުމަކީ އެބަައިމީހުންގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް އަސާސީ އެޖެންޑާއެވެ. އެހެންކަމުން، އެފަދަ ވެލިޔުސްތައް ތަންފީޒުކުރަން އެބައިމީހުން ބާރުއަޅާނެކަމީ، ޝައްކެއްއޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ. ސުވާލު އުފެދެނީ، އެފަދަ ފިއްތުންތަކަށް އެވެރިންގެ ތާއީދު ލިބިގެން އަންނަ ސަރުކާރަކަށް ކެތްކުރެވޭނީ ކިހައިވަރަކަށްތޯ ސުވާލު އުފެދޭކަމަށެވެ. ދެން އަޅުގަނޑު ބަޔާންކުރީ، އެމީހުން ވަކާލާތުކުރާ އެންމެ އަސާސީ ޙައްޤުތަކުގެ ތެރޭގައި ދީނީ މިނިވަންކަމުން ފެށިގެން އެއްޖިންސުން ގުޅުން ހިންގާ މީހުން މުޖުތަމަަޢުން ބަލައިގަތުމަށް ބާރުއެޅުން ހިމެނޭކަށެވެ. ނިކަން ބައްލަވާށެވެ. އެއްޖިންސުން ގުޅުން ހިންގަން އެބައިމީހުން ބާރު އަޅާނެއޭ އަޅުގަނޑު ބުނެފައި އެބައިންތޯއެވެ؟ ދިވެހިބަސް މޭރުން ކުރަން އެނގޭ ކޮންމެ މީހަކަށް މިދެޢިބާރާތުގައި ހުރި ފަރަޤު އެނގޭނެއެވެ. ނަމަވެސް، އެކަން ނޭނގުނު ބަޔަކަށްމިވީ ވަޤުތު އޮންލައިން ނޫހެވެ. ފަހަރެއްގައި، އެބައިމީހުން އެވެރިކަމެއް ދިފާޢުކުރަން ޕްރޮޕަގެންޑާ ފަތުރާ ވެރިކަމަށް ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި އެޚަބަރު ގެނެސްދޭންވެގެން، ހިތު ހުރިގޮތަކަށް ޞުރުޚީ ޖަހާލީކަމަށްވެސް ވެދާނެއެވެ.

މިހާރު، އެކަމުންވީ، ފައިދާއަށްވުރެ ގެއްލުންކަން ކަށަވަރެވެ. އެހެނީ، އިދިކޮޅު އިއްތިހާދުގެ މީހުންނަށްވެސް އެޚަބަރުވީ ބޮޑު ޖޯކަކަށެވެ. ސަރުކާރުން ގަނެލާފައިވާ މުއްލާއެއް ފާޑެއްގެ ކޮސްވާހަކައެއް ގޮވައިފިކަމަށް ބަލައި މުޅި މީސްމީޑިއާ އެޚަބަރުން އެބައިމީހުން ފުރައިލިއެވެ. ޚުދު އަޅުގަނޑަށްވެސް އެ ޞުރުޚީވީ ބޮޑު ޖޯކަކަށެވެ. ކޮންމެ ޝެއިޚެއް އެހެން ވިދާޅުވިކަމުގައިވިޔަސް އަޅުގަނޑަށްވެސް އެކަންވާނީ ވަރަށް ހެއްވާކަމަކަށެވެ. ނަމަވެސް، ވަޤުތަށް އެވަރު ނުވިސްނުނީ ކަމަށްވެދާނެއެވެ. އިދިކޮޅު އިއްތިހާދާ ދެކޮޅަށް އެންޓި-ކެމްޕޭން ކުރަން ހިފާފައި ތިބިވަރުން އެކަމުގެ ހޭވެރިކަމެއް ނެތީކަމަށްވެސް ވެދާނެއެވެ.

ކޮންމެއަކަސް، މިކަމެއް މިހެން ހިނގައިދިއުމުން، އެކަމާބެހޭގޮތުން، އަޅުގަނޑުގެ ފޭސްބުކުޕޭޖުގައި، ވަޤުތު އޮންލައިނަށް، ޒިންމާދާރުވާން ގޮވާލައި، އެޞުރުޚީ އިސްލާޙުކުރަން ގޮވާލައި ޕޯސްޓެއްވެސް ކުރީމެވެ.

 ނަމަވެސް، އަޅުގަނޑު ހަނދާން ނެތުނީއެވެ. ވަޤުތު އޮންލައިނަކީ ވަޤުތު އޮންލައިނެވެ. "ބަޅެއްގެ ނިގޫ ސަންފާ އޮނަކަށް ލިޔަސް އެ ތެދުނުވާނޭ"ޔޭ ކާބަފައިންގެ ފަރާތުން ވާރިދުވެގެން އައިސްފައި އޮންނަ ހަރުބަހެއްގައި އޮވޭ ނޫންތޯއެވެ. އެކަން އެނގިލައްވާނީ ދިވެހި އަދީބުންނަށް ކަންނޭނގެއެވެ. ކޮންމެއަކަސް އެ ތެދެއް ނުވިއެވެ. ވުމާއެކު، މިއަދަށް މިވަރުން ފުއްދާލަމާތޯއެވެ. ދެން އޮތްބައި ދެން ލިޔާ ލިޔުމަކަށް ބޭއްވީއެވެ.  

Riyaasee Inthikhaab 2018 (1): Raees Yaameenge Sarukaaru

Photo: khabaru.mv

  ރިޔާސީ އިންތިޚާބު 2018 (1): ރައީސް ޔާމީނުގެ ސަރުކާރު!

މާތް ﷲ އަށް ޙަމްދުކުރާ ޙާލު ފަށައިގަންނަމެވެ. އަދި ކައުއިތުރު ޞާޙިބާއަށް ޞަލަވާތާއި ސަލާމްލެއްވުން އެދި އެ އިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ދުޢާ ދަންނަވަމެވެ.

މި ލިޔުން ލިޔަން މިފަށަނީ ކުރިމަތީގައި މިއޮތް ރިޔާސީ އިންތިޚާބާމެދު އަޅުގަނޑުގެ ހިތުގައި އޮތް ޝުޢޫރަކާއި ފިކުރަކާއި ޚިޔާލެއް ފާޅުކޮށްލުމުގެ ނިޔަތުގައެވެ. މިފަދަ ލިޔުމެއް ލިޔަން ހިތަށް އަރާތާ ވަރަށް ގިނަ ދުވަސްތަކެއްވެފައިވާތީއާވެސް އެކުގައެވެ. މިކަމުގައި މާތް ﷲ ގެ ތައުފީޤަށް އެދެމެވެ.

ކޮންމެއަކަސް، މިލިޔުމުގައި މިހިމަނާލަނީ އަޅުގަނޑުގެ ޚިޔާލާއި ފިކުރެވެ. މާޒީއާއި މިއަދުގެ ޙާލަތަށް ނަޒަރު ހިންގުމަށްފަހު އަޅުގަނޑުގެ ސިކުނޑިއަށް ވިސްނޭގޮތެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަޙަށް އަބަދުވެސް ޚާއްޞަ ސަމާލުކަމެއްދީގެން، ވާނުވާ ބަލައިއުޅޭ މީހެއްގެ ޙައިޘިއްޔަތުން މިކަމުގައި ޖާއިޒު ތަޞައްވުރެ އަޅުގަނޑުގެވެސް އޮވެދާނެކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭތީއެވެ.  ސިޔާސީގޮތުން އެއިރެއްގައި މައިދާނުގައި ތިއްބަވާ ބައެއް ސިޔާސީންނާ އަބަދުވެސް ބައްދަލުވެ، އެތެރެއާއި ބޭރުގެ ކަންކަމާ ބެހޭގޮތުން މަޝްވަރާކުރެވިފައިވާނެއެވެ. ބައެއްފަހަރު، އެކުވެރިކަމާއެކު ޒުވާބުވެސް ކޮށްފައިވާނެއެވެ.

އާދެ، ކުރިމަތީގައި މިއޮތީ ރިޔާސީ އިންތިޚާބެވެ. އަނެއްކާވެސް ޤައުމަށް ލާއިޤުވެރިއެއް އިންތިޚާބުކުރުމުގެ ޒިންމާ ރައްޔިތުންގެ ބޮލުގައި އެޅުނީއެވެ. އެވެރިއަކީ ލާއިޤުވިޔަސް ނުވިޔަސްވެހެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ނިޒާމު ހަމަޖެހިފައި އޮތްގޮތުން، މިތަނުގައި މިއޮތީ ގިނަ ޕާޓީތަކެއް ހިމެނޭ ނިޒާމެކެވެ. ވެރިކަމަށް ކުރިމަތިލުމަށް ޕާޓީއެއްގެ މެމްބަރަކަށްވާކަށް ނުޖެހެއެވެ. އަދި ޕާޓީއެއްގެ ނަމުގައި ކުރިމަތި ނުލިޔަސް، ވެރިކަމަށް ކުރިމަތިލެވޭ ނިޒާމެކެވެ. ރިޔާސީ ނިޒާމެކެވެ.

ނިޒާމާ ބެހޭގޮތުން ދައްކަން ހުރި ވާހަކަވެސް ވަރަށް ގިނައެވެ. އެހެން ފުރުޞަތެއްގައި އެވާހަކަ ދެއްކޭތޯ ބަލާނަމެވެ. އެހެންކަމުން، މި ވަޤުތަށް ނިޒާމުގެ ވާހަކަ ބާއްވާފައި، މި އިންތިޚާބަށް ކުރިމަތިލައްވާފައިވާ ބޭފުޅުންނަށް ބަލާއިރު، ކުރިމަތިލައްވާފައިވަނީ ދެބޭފުޅެކެވެ. ދެން މިއީ އާ ވާހަކައަކަށް ނުވާނެއެވެ. އަދި ޚަބަރަކަށްވެސް ނުވާނެއެވެ. ނަމަވެސް، އަތުރާލެވިގެން ވާހަކަ ކުރިޔަށް ގެންދިޔުމުގެ ގޮތުން މި ވާހަކަވެސް ދައްކަމާ ހިނގާށެވެ. އާދެ، ކުރިމަތިލައްވާފައިވާ ދެބޭފުޅުންނަކީ މިހާރުވެސް ވެރިކަން ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ، ރައީސް ޔާމިނާއި، އިދިކޮޅު އިއްތިޙާދުގެ ކެންޑިޑޭޓް އިބޫ ޞޯލިޙެވެ. ބަޙުޘުކުރެވެމުންދަނީ، މި ދެ ކެންޑިޑޭޓުންގެ ތެރެއިން ޤައުމަށް އެންމެ ލާއިޤުވެގެންވަނީ ކޮން ކެންޑިޑޭޓެއްކަމާ މެދުއެވެ.

ކޮންމެއަކަސް، އިބޫ ޞޯލިޙާ އެކުގައި އޮތީ، އިބޫ ނިސްބަތްވާ އެމްޑީޕީއާއި ޖުމްހޫރީ ޕާޓީއާއި ޢަދާލަތު ޕާޓީއެވެ. ދެން ރައީސް މައުމޫނުވެސް މިފަޅިއެވެ. ރައީސް ޔާމީނާއެކު އޮތީ، ރައީސްގެ ޕާޓީކަމަށްވާ ޕީޕީއެމާއި، އެމްޑީއޭއާއި، ޑީއަރުޕީއެވެ.

ރައީސް ޔާމިނަށް ބަލާއިރު، އެމަނިކުފާނާ މެދު އިދިކޮޅުން ތުހުމަތު ކުރަމުންދަނީ ކޮރަޕްޝަނާއި، ވައްކަމާއި، އަނިޔާވެރިކަމާއި، ނާއިންޞާފުގެ ވާހަކައެވެ. ރައްޔިތުންނަށް އެންމެ ބޮޑަށް އިދިކޮޅުން ރައީސް ޔާމިނާ ދެކޮޅަށް ވިއްކަމުން ދަނީވެސް މިކަންކަމެވެ. މި ތުހުމަތުތަކެވެ. އަދި މިއީ ރައްޔިތުން ގަންނަމުންވެސް ދާ ތުޙުމަތުތަކެކެވެ. އޭގެ ސަބަބުން، ރައީސް ޔާމިނަށް އޮތް ތާއީދު އަޅުގަނޑަށް ފެންނަ ފެނުމުގައި ވަރަށް ކުޑައެވެ. މިއީ އަޅުގަނޑަށް ފެންނަ ފެނުން ކަމުގައިވެސް ވެދާނެއެވެ. މިއާއެކު، އަޅުގަނޑަށް ފެންނަ އެހެން ފެނުމެއްވެސް އެބައޮތެވެ. އޭގެ ވާހަކަ ޒިކުރުކޮށްނުލާ ކުރިޔަށް ދިޔުމަކީ ނާއިންޞާފަކަށް ވެދާނެއެވެ. މިއިން ޒަމާނަކުވެސް ރާއްޖެއަށް ނައަންނަ ވަރުގެ ޢުމްރާނީ ތަރައްޤީ ރައީސް ޔާމިނުގެ ދައުރުގައި އަންނަމުންދާތަން އެބަފެނެއެވެ. ބޮޑެތި މަޝްރޫޢުތައް ހިނގަމުންދާ ތަން އެބަފެނެއެވެ. އިދިކޮޅު ބޭފުޅުން ހޫނުވުމުގެ ކުރިން އަނެއްކާވެސް ހަނދާންކޮށްލަދެމެވެ. މިއީ އަޅުގަނޑަށް ފެންނަގޮތެވެ. ތިޔަބޭފުޅުންނަށް ދިމާ އިދިކޮޅަށްވެސް ފެނިލައްވަފާނެއެވެ. ފެނިލައްވަންޏާމު، އެވާހަކަތައް ދެއްކުމުގެ ފުރިހަމަ މިނިވަންކަން ތިޔަބޭފުޅުންނަށް ލިބިލައްވާފައިވާނެއެވެ. ނަމަވެސް، ދިވެހިރާއްޖޭގޭ އިންފްރާސްރަކްޗަރަށާއި، ޞިއްޙީ ދާއިރާށާއި، ތަޢުލީމީ ދާއިރާށާއި، މިހެންގޮސް ތަފާތު އެކިއެކި ދާއިރާތަކަށް ކުރިއެރުން އަންނަމުންދާ މަންޒަރަކީ އެންމެންނަށްވެސް ފެންނާނެ މަންޒަރެކެވެ. ނަމަވެސް، މިއާ ދެކޮޅުހަދާ މީހަކު ބުނެފާނެއެވެ. އެއްވެސް "ފީސިބިލިޓީ"އެއް ނެތި، ޤައުމު މުޅިން ދަރަނިވެރިކޮށް، ޤައުމު ވިއްކާލައިގެން، ކުޑަ އަގެއްގައި ކުރެވެން ހުރި ކަންކަން ދެގުނަ އަގެއްގައި ކޮށްގެން، އެގެންނަ ތަރައްޤީއަކީ ތަރައްޤީއެއް ނޫނެވެ. އެއީ ވައްކަމެވެ. ރައްޔިތުންގެ ފައިސާ ނަހަމަގޮތުގައި ބޭނުން ކުރުމެވެ. މީގެ އިތުރަށްވެސް ބުނެފާނެ ވާހަކަތައް ހުރެދާނެއެވެ. ވަރަށް ރަނގަޅެވެ. ނަހަމަގޮތެއްގައި ކަމެއް ކުރިޔަށްދާނަމަ، އެކަމެއްގެ ވާހަކަ ދައްކަން ވާނެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ ފައިސާއެވެ. ރައްޔިތުންގެ މުދަލެވެ. ރައްޔިތުންގެ ޚާދިމުންނެވެ. ނަމަވެސް، ތިޔަ ދާއިރާގައި އަޅުގަނޑަކީ ހަމަ ޖާހިލެކެވެ. އެހެންކަމުން، ތިޔަ ދެއްކި ވާހަކަތަކަށް ދޭނެ ޖަވާބެއްވެސް އަޅުގަނޑުގެ އަތަކުނެތެވެ. އަޅުގަނޑު ދަންނަވަން އޮތްހާވެސް އެއްޗަކީ ތިޔަ ނުކުތާ ނެންގެވިކަން ވަރަށް ރަނގަޅެވެ. އިޤްތިޞާދީ މާހިރުންނާއި، ޞިއްޙީ މާހިރުންނާއި، އަދިވެސް ދެން ހުރި ދާއިރާތަކުގެ މާހިރުން ކަންކަމަށް ފާޑުވިދާޅުވާންވީއެވެ. މިވާގޮތާއި ނުވާގޮތުގެ ވާހަކަ، އަޅުގަނޑުމެން ކަހަލަ ޖާހިލުންނަށް ކިޔައިދެއްވަންވީއެވެ. ކިޔައިދެއްވީމާ، ވިސްނޭނެފަދަ ބުއްދިއެއް މާތް ﷲ ގެ ރަޙުމަތުން ހުރިހާ ރައްޔިތުންނަށްވެސް ލިބިގެންވާނެކަމަށް އަޅުގަނޑު އުއްމީދުކުރަމެވެ. އޭރުން، އަޅުގަނޑުމެންނަށްވެސް މިވާނުވާ އެނގޭނެއެވެ. އެގަހު ކޭލާ މިގަހު ކޭލު ވަކިކުރަން އެނގޭނެއެވެ.

ކޮންމެއަކަސް އެވާހަކަ، އެކަމުގެ މާހިރުންނަށް ދޫކޮށްލަމާ ހިންގަވާށެވެ. އަޅުގަނޑަށް އެނގޭނީ އަޅުގަނޑުގެ ދާއިރާއެވެ. އަޅުގަނޑުގެ ދާއިރާއަކީ ދީނީ ދާއިރާއެވެ. ދީނީ ކަންކަން މިސަރުކާރުގައި ހިނގަމުންދަނީ އަޅުގަނޑު އެންމެ ހިތްއެދޭ ގޮތަކަށް ނޫނެވެ. ވަރަށް ގިނަ މައްސަލަތަށް ބައެއް ކަންކަމުގައި އެބަހުއްޓެވެ. އަދި ވަރަށް ރަނގަޅު ކަންކަންވެސް އެބަހުއްޓެވެ. ނަމަވެސް، ފަހުން ތަފްޞީލަކަށް ދާން އެވާހަކަވެސް ބާއްވަމާ ހިންގަވާށެވެ.

(ނުނިމޭ) 

Eemaanun furigenvaa hithakun "Laa Ilaaha Illallaahu" kiyumuge Naseeb!

އީމާނުން ފުރިގެންވާ ހިތަކުން لا إله إلا الله ކިޔުމުގެ ނަޞީބު!

އަޅަކަށް ލިބޭނެ އެންމެ މަތިވެރި ނަޞީބަކީ އީމާނުން ފުރިގެންވާ ހިތަކުން لا إله إلا الله ކިޔުމުގެ ތައުފީޤު ލިބިގެން ދިޔުމެވެ. އެފަދަ އަޅަކަށް އުފާވެރިކަން ހުއްޓެވެ.

އުޑާއި ބިން ޚަލްޤުކުރެވުނީ، ޝަހާދަތުގެ މިކަލިމައަށްޓަކައެވެ. މިއީ މީޒާނުގައި އެންމެ ބަރު އަދި އެންމެ މަތިވެރި ކަލިމައެވެ.

ޙަދީޘްފުޅުގައި ވާރިދުވެފައިވެއެވެ. ޤިޔާމަތްދުވަހުން، ފާފަތަކުން ފުރިގެންވާ އަޅަކު ގެނެވޭނެއެވެ. އޭނަގެ ވައަތު ފަތުގައި ބައިވަރު ނުބައި ކަންތައް ލިޔެވިގެންވެއެވެ. އޭނައާ ސުވާލު ކުރެވޭނެއެވެ. ކަލޭ މިފާފަތަކާމެދު ބުނަނީ ކީކޭތޯއެވެ؟ މިއަށް އިންކާރުކުރަމުތޯއެވެ؟ އޭނަ އެކަމަށް އިންކާރު ނުކުރާ ކަމަށް ބުނާނެއެވެ. ދެން ސުވާލުކުރެވޭނެއެވެ. ކަލެއަށް އުޒުރެއް ނުވަތަ ހެޔޮކަމެއްވޭތޯއެވެ؟ އޭނަ ބުނާނެއެވެ. ނުވެއެވެ. ބުނެވޭނެއެވެ. ނޫނެކެވެ. ކަލެއަށް ހެޔޮ ކަމެއްވެއެވެ. އަދި ކަލެއާމެދު މިއަދު އަނިޔާވެރިއެއް ނުވެވޭނެއެވެ. ދެން ޝަހާދަތުގެ ދެކަލިމަ ލިޔެވިފައިވާ ކުޑަކުޑަ ފަތެއް ނެރެވި ދައްކާލެވޭނެއެވެ. އޭނާ ބުނާނެއެވެ. އޭ ރައްބެވެ! އެ ނުބައި ފަތްތަކުގެ ކުރިމަތީގައި ތިޔަ ކުޑަ ފަތުގެ އެއްވެސް ބުރަދަނެއް ހުންނާނެތޯއެވެ؟ ދެން، އޭނަގެ އެ ދެފަތް ތިލަފަތަށް ލެވޭނެއެވެ. ހަމަލެވުމާއެކު، އެއޮތް ބޮޑު ބިޔަ ނުބައިކަމުގެ ފަތްތައް، ހެޔޮ ކަމުގެ މި ކުޑަ ފަތުގެ ބަރުދަނުގެ ސަބަބުން ބުރައިގެން ގޮސްދާނެއެވެ. އަދި މާތް ﷲ އޭނަ ސުވަރުގެއަށް ވައްދަވާނެއެވެ. މިއީ މިކަލިމާގެ މަތިވެރިކަމެވެ.[1]

ވުމާއެކު، އީމާނުން ފުރިގެންވާ ހިތަކުން މި ކަލިމަ ގިނަގިނައިން ކިޔުއްވާށެވެ. އަދި މިކަލިމަޔަށް ޙަޤީޤީ މާނާގައި އީމާންވާކަން ބޭރުފުށުގެ ޢަމަލުން ދައްކަން މަސައްކަތް ކުރައްވާށެވެ. ކާމިޔާބީގެ އަހުލުވެރިންނަކީ އެއީއެވެ.

---

[1] - حديث البطاقة حديث صحيح‏.‏ قال الحاكم‏:‏ صحيح على شرط مسلم‏.‏ وقال الذهبي في ‏"‏التلخيص‏"‏‏:‏ صحيح - وهو حديث عبد الله بن عمرو‏:‏ ‏ "يصاح برجل من أمتي على رؤوس الخلائق يوم القيامة فينشر له تسع وتسعون سجلاً كل سجل مد البصر‏.‏ ثم يقال‏:‏ أتنكر من هذا شيئًا‏؟‏ فيقول‏:‏ لا يا رب‏.‏ فيقال‏:‏ ألك عذر أو حسنة‏؟‏ فيهاب الرجل ويقول‏:‏ لا‏.‏ فيقال‏:‏ بلى إن لك عندنا حسنة‏.‏ وإنه لا ظلم عليك اليوم فيخرج له بطاقة - وهي الورقة الصغيرة - فيها‏:‏ أشهد أن لا إله إلا الله، وأشهد أن محمدًا عبده ورسوله‏.‏ فيقول‏:‏ يا رب وما هذه البطاقة مع هذه السجلات‏؟‏ فيقال‏:‏ إنك لا تظلم‏.‏ فتوضع السجلات في كفة والبطاقة في كفة فطاشت السجلات وثقلت البطاقة‏" ‏[‏رواه الحاكم في ‏"‏مستدركه‏"‏ ‏من حديث عبد الله بن عمرو رضي الله عنهما‏]

رابط المادة: http://iswy.co/e3gvr

Namaadhah Nazareh!

ނަމާދަށް ނަޒަރެއް!

ޝައްކެއްނެތް ގޮތުގައި، ޝަހާދަތުގެ ދެކަލިމަ ކިޔައިގެން އިސްލާމްވެގެން ހުންނަ މުސްލިމް އަޅާއަށް އޭނަގެ ޙަޔާތުގައި އެންމެ ވާޖިބުވެގެންވަނީ ނަމާދެވެ. އެއީ އެންމެ ފުރަތަމަ ކަމެވެ. އެއީ އެންމެ އިސް ކަމެވެ.

އެހެންކަމުން، ނަމާދު ކުރެވޭތޯ މުސްލިމް އަޅާ ބަލަންވާނީ އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައެވެ. ފިރިހެނެއްނަމަ، ޖަމާޢަތުގައެވެ. ނަމާދު ކުރާއިރު މާތް ﷲ އަށް ހިތް ނިޔަތް ޚާލިޞްކުރާ ޙާލު އެ ނަމާދެއް ކުރުން މުހިއްމެވެ. އަދި ނަމާދުގެ ރުކުންތަކާއި ވާޖިބާތާއި ސުނަނުތަކަށް ފުރިހަމައަށް ވިސްނައިގެން ވީހާވެސް ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ނަމާދު ކުރެވޭތޯ ބަލަންވާނެއެވެ.

އެހެނީ، ކޮންމެ ދުވަހަކު ފަރުޟު ފަސް ނަމާދު އޭގެ އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ކުރާ މީހެއްގެ ޙަޔާތަށް ހެޔޮ ބަދަލުތަކެއް އަންނާނެއެވެ. މާތް ﷲ ފަރުޟު ފަސް ނަމާދު ލައްވާފައިވަނީވެސް އެ މަޤްޞަދަށެވެ. އިންސާނާއަކީ ގިނަގިނައިން ހަނދާން ނެތޭ މީހެކެވެ. ދުނިޔެވީ ޙަޔާތުގެ ޒީނަތްތެރިކަމާއި މަޖާލާއި އުފާ ފެނުމުން އާޚިރަތް މަތިން އިންސާނާ ހަނދާން ނެތޭ ގޮތް ވެއެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ، ދުނިޔެވީ ރިވެތި މަންޒަރުތައް އޭނާއަށް ޝައިޠާނާ އިތުރަށް ރީތިކޮށްފައި ދައްކާނެއެވެ. އިންސާނާގެ ހިތަކީ ރީތި މަންޒަރުތަކާއި އުފަލާއި މަޖަލަށް ލެނބޭ އެއްޗެކެވެ. އެހެންކަމުން، އެ ޣާފިލުކަމުން އިންސާނާ ސަލާމަތްކޮށްދޭނެ ވަޞީލަތަކަށް މާތް ﷲ ލައްވާފައިވަނީ ނަމާދެވެ.

ފަރުޟު ފަސް ނަމާދު އޭގެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ކުރާ މީހަކަށް މި ޙަޔާތުގެ މަޤްޞަދު ހަނދާން ނެތިގެނެއް ނުދާނެއެވެ. މި ޙަޔާތަކީ ވަޤުތީ ތަނެއްކަން އޭނާ ހަނދާން ހުންނާނެއެވެ. އަދި މިތަނަކީ އިމްތިޙާނެއް ކަމާއި މި އިމްތިޙާނުގެ ނަތީޖާ ފެނިގެން ދާނީ ޤިޔާމަތް ދުވަހުންކަން ހަނދާނުގައި އަބަދުގެ އަބަދަށް ހުންނާނެއެވެ. އުޚުރަވީ ޙަޔާތާ އަޅާ ބަލާއިރު މި ޙަޔާތަކީ އެއްވެސް އެއްޗެއް ނޫންކަން އޭނާއަށް އެނގޭނެއެވެ. މަރު އޮތީ ކުރިމަތީގައިކަން އޭނާއަށް އެނގޭނެއެވެ. ސުވަރުގެ ވަނީ ކަނައަތް ފަރާތުގައި ކަމާއި ވައަތް ފަރާތުގައި ނަރަކަ އޮތް ކަމާއި ފަހަތުން އަރައި ހަމަކުރަން މަލަކަލްމައުތު އަންނަ ކަން އޭނާއަށް އެނގޭނެއެވެ. މި ޙަޔާތުގައި ކިރިޔާވެސް ފައިދާއެއް ނުވަތަ ހެވެއް އޮތްނަމަ، އެ ހެވަކީ މާތް ﷲ އެންގެވި ގޮތުގައި ޙަޔާތުގެ ވަޤުތުތައް ހޭދަކުރުންކަން އޭނާއަށް އެނގޭނެއެވެ. މިއީ އެ ދުނިޔެއަށްޓަކައި ކުރާ ދަނޑުގޮވާމެއްކަން އޭނާ ދަންނާނެއެވެ.

އަދި ހަމައެހެންމެ، އެ އަޅާއަށް ފާފައެއް ކުރެވިފައިވާނަމަ، އެކަމަށް ދެރަވެ، ކޮންމެ ނަމާދެއްގައި މާތް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުގައި އިސްތިޣުފާރުކޮށް ތައުބާވާނެއެވެ. އިންސާނާއަކީ ފާފަކުރެވޭ، އަދި ފާފަ ކުރެވޭނެ އަޅެކެވެ. އެކަމަކުވެސް، އޭނާއަކީ ފަރުޟު ފަސް ނަމާދު ޤާއިމުކުރާ މީހެއްނަމަ، އޭނާއަށް ހުރެވޭނީ އަބަދުމެ ތައުބާ މަތީގައެވެ. އެއާއެކު އޭނާއަށް ކުރެވޭ ފާފަތައްވެސް ވަރަށް މަދުވާނެއެވެ. ފާފަތަކުން އެއްކޮށް ދުރުވުމަށް ކޮންމެ ނަމާދެއްގައިވެސް އޭނާ ޢަޒުމް ކަނޑައަޅާނެއެވެ. އެހެންކަމުން، މާތް ﷲ ގެ ވަޙީ ބަސްފުޅުގައިވާ ފަދައިން )) إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَىٰ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنكَر)) ހަމަކަށަވަރުން، ނަމާދަކީ ފާޙިޝްކަންކަމާއި މުންކަރާތްތަކުން ދުރުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.

މިކަން މިހެން ހުރުމާއެކު، އިސްލާމްދީނުގައި ނަމާދަށް އެހާ އަހައްމިއްޔަތުކަމެއް ދެއްވާފައިވާ ސަބަބު ވިސްނެއެވެ. އަދި ނަމާދު އަޅާ މީހާ ކާފަރުވެއްޖެކަމަށް ނަބަވީ އިރުޝާދުގައި އޮތް ސަބަބުވެސް ވިސްނައިގަނެވެއެވެ. މާތް ﷲ އިސްލާމްދީން ބާއްވައިލެއްވީ ޖަހާލަތުގެ އަނދިރިކަމުން އިސްލާމްކަމުގެ ނޫރަށް އަޅުތަކުން ގެނައުމަށްޓަކައެވެ. އަދި އެކަން އިންސާނާއަށް ޙާޞިލްވާނެ އެންމެ މަތިވެރި ވަޞީލަތެއްކަމުގައި މާތް ﷲ ލައްވާފައިވަނީ ނަމާދެވެ. ވުމާއެކު، ނަމާދު ދޫކޮށްލާ މީހަކަށް މި ދީނުގައި އެއްވެސް ނަޞީބެއް ނެތް ކަމުގައި ޢުމަރުގެފާނު ވިދާޅުވި ސަބަބުވެސް ވިސްނައިގަނެވެއެވެ.

މިކަންކަން ޙާޞިލްވާން އަންނަނީ ނަމާދު އޭގެ އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ކުރެވޭތޯ ބަލާނަމައެވެ. އެހެންކަމުން، ނަމާދަށް ފަރުވާ ކުޑަ ކުރާ މީހުންނާއި ނަމާދު ވަޤުތު ފާއިތުކުރާ މީހުންނާއި ކަންނެތްކަމާއެކު ނަމާދު ކުރާ މީހުންނަށްވެސް ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި މާތް ﷲ ވަނީ ލަޢުނަތް ލައްވާފައެވެ. ((  فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّين * الَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلاتِهِمْ سَاهُونَ * الَّذِينَ هُمْ يُرَاءُونَ * وَيَمْنَعُونَ الْمَاعُونَ )) މާނައީ: " ފަހެ، އެއުރެންގެ ނަމާދުގައި ޣާފިލުވެ ތިބެ، ނަމާދުކުރާ މީހުންނަށް ގެއްލުމާއި ހަލާކު ހުއްޓެވެ. އެއުރެންނީ، ހަމަ، ކަންދެއްކުމަށް ނަމާދު ކުރާ މީހުންނެވެ."

މިއިން އެނގިގެން ދަނީ ނަމާދު އޭގެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ނުކުރާ މީހެއްނަމަ، އޭނާގެ ނަމާދުގައި މާ ބޮޑު ބަރުދަނެއް ނެތްކަމެވެ. އޭނާގެ ނަމާދުން ނަމާދު ފަރުޟު ކުރެވުނު މަޤްޞަދު ޙާޞިލު ނުވާތީއެވެ. މިއީ ނަމާދުކުރާ، އެހެނަސް ނަމާދަށް ފަރުވާ ކުޑަކުރާ މީހުންނަށް ހުރި ނުރައްކަލެކެވެ. އެހެންކަމުން، ނަމާދު ނުކޮށް އެއްކޮށް ދޫކޮށްލާ މީހުންނަަށް މިއަށްވުރެވެސް ވަޢީދު ބޮޑުވާނެކަން ތަޞައްވަރު ކުރެވެއެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނާއި މާތް ނަބިއްޔާ صلى الله عليه وسلم ގެ ސުންނަތަށް ނަޒަރު ހިންގާލި މީހަކަށް އެކަން އެނގި ސާބިތުވެގެންދާނެއެވެ.

ނަމާދަކީ އަޅާއާ ވެރިރައްބާ ދެމެދުގައިވާ ގުޅުމެވެ. އެ ގުޅުން ކަނޑާލައިފިނަމަ، އެމީހަކަށް އެއްވެސް ކާމިޔާބެއް، ފަލާހެއް ނެތެވެ. ނަމާދަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ކާމިޔާބެވެ. ފަލާހެވެ. އެހެންކަމުން، ބަންގީގައި حي على الصلاة ، حي على الفلاح އެވެ ގޮވައިލެވެނީ އެހެންވެއެވެ. ނަމާދަކީ ކާމިޔާބެވެ. ނަމާދު ދޫކޮށްލާފައި ހޯދޭނެ އެހެން ކާމިޔާބެއް ނެތެވެ. ޙަޤީޤީ ކާމިޔާބީއަކީ ނަމާދެވެ.